ENGLISH BELOW
___________________
„Dom z zegarem”, przez dekady będący siedzibą Muzeum Rzemiosła w Krośnie przy ul. Piłsudskiego 19, to miejsce szczególnie pokazujące nie tylko zmieniający się czas, ale też następstwo czasów i historię całego miasta oraz regionu.
Zanim na początku XX w. w miejscu tym stanął, tak charakterystyczny dom w stylu secesji wiedeńskiej, lokowano tu kolejno różnorodne budynki – drewniane, potem murowane – równie ważne dla życia miasta. Osadzone były na opadającym w tym miejscu Wzgórzu Staromiejskim, na trakcie handlowym przy Bramie Krakowskiej, będącej przez wieki symbolem rozwoju rzemiosła, wytwórczości, kupiectwa i prosperity miasta nazywanego „parva Cracovia”, czyli małym Krakowem.
Obecny, obszerny budynek z rozbudowanymi suterenami na tyłach, otrzymał swój kształt w 1906 r., kiedy stał się własnością zegarmistrza Michała Jana Mięsowicza (1864-1938). Dom wyróżnia się ciekawą formą architektoniczną oraz ozdobnymi detalami architektonicznymi, uformowanymi w tynku na kształt wahadła i obudowy zegara okalającej oryginalną tarczę zegara wieżowego, zamontowaną na fasadzie budynku, a wykonaną przez Mięsowicza.
Zrośnięty na trwałe z krośnieńskim krajobrazem „dom z zegarem” wybudowano dla mistrza zegarmistrzowskiego, jednego z najznamienitszych obywateli Wolnego Królewskiego Miasta Krosna, którego ambicją było rozsławić swoje nazwisko oraz miasto daleko poza granice Galicji. Michał Jan Mięsowicz założył 1890 r. w Krośnie zakład zegarmistrzowski, po powrocie ze studiów nad zegarami wieżowymi w Pradze, Budapeszcie i Wiedniu, w 1901 r. uruchomił Pierwszą Krajową Fabrykę Zegarów Wieżowych w Krośnie, która w 1906 r. została przeniesiona właśnie do „domu pod zegarem”. Do roku 1938, czyli śmierci Mięsowicza, wyprodukowano tu około 280 mechanizmów zegarowych.
Związane z budynkiem chlubne tradycje krośnieńskiego rzemiosła stały się podstawą do podjęcia starań o przeznaczenie go na obiekt muzealny. Z propozycją utworzenia placówki muzealnej prezentującej rzemiosło terenów historycznej Galicji wystąpili: Starszy Cechu Józef Cisowski z Krosna i Podstarszy Cechu Tadeusz Bochenek z Moderówki, którzy już wcześniej gromadzili zbiory o tematyce rzemieślniczej. Sprawa utworzenia Muzeum Rzemiosła rozpatrywana była po raz pierwszy przez Zarząd Cechu Rzemiosł Różnych w Krośnie, który wyłonił Komitet Organizacyjny. W 1980 roku Zarząd Cechu wystąpił się z prośbą do Prezydenta Miasta Krosna o przekazanie budynku na Muzeum Rzemiosła. Projekt utworzenia muzeum został przedstawiony przez Józefa Cisowskiego Miejskiej Radzie Narodowej w Krośnie na sesji w dniu 28 XII 1980 roku. Decyzja o przekazaniu budynku na cele muzealne została podjęta przez Prezydenta Miasta Krosna inż. Zbigniewa Piotrowskiego pismem z dnia 12 V 1981 r. Po wykwaterowaniu lokatorów władze miasta ustaliły wytyczne do remontu i adaptacji obiektu. Dokumentację architektoniczną sporządził Stanisław Pąprowicz, a projekt wnętrz – Ewa Cisowska. 8 VI 1981 r. wybrano Społeczny Komitet Modernizacji Budynku na Muzeum Rzemiosła w Krośnie złożony z 27 osób. Jego przewodniczącym został Starszy Cechu Józef Cisowski, a zastępcami: Podstarszy Tadeusz Bochenek i Jan Deptuch. Kapitalnego remontu i adaptacji budynku oraz wyposażenia pomieszczeń w sprzęt muzealny podjął się w latach 1984 – 1987 Cech Rzemiosł Różnych w Krośnie.
Nie byłoby jednak Muzeum, gdyby nie pasja i praca ludzi związanych z krośnieńskim rzemiosłem. Zebrane środki finansowe pochodziły nie tylko z dotacji Ministerstwa Kultury i Sztuki oraz Rzeszowskiej Izby Rzemieślniczej, ale przede wszystkim z dobrowolnych składek rzemieślników. Wkład rzemieślników polegał również na bezpłatnym wykonaniu prac. Prace murarskie: Kazimierz Zając, Stanisław Markowski, Stanisław Warchoł, Jan Rozenbeiger, Krzysztof Frydrch i Celestyn Wójcik. Prace ciesielskie: Józef Pelczar, Prace dekarskie: Jan Przybysz, Prace stolarskie: Józef Winiarski, Stanisław Pudło, Józef i Piotr Świątkowie, Jan Wasłowicz, Julian Konop, Jan Burda, drzwi wejściowe rzeźbione oraz troje drzwi wewnętrznych – Jan Wasłowicz (jako sztuka mistrzowska w rzemiośle stolarskim) Instalacje: Zdzisław Kwiatkowski i Józef Leśniak, Prace malarskie: Tadeusz Gazda, szklarskie – Jan i Józef Omachlowie, Prace kamieniarskie: Bolesław Junko, Ozdobne kraty okienne: Antoni Paczosa, Tarcza zegara: Tadeusza Bocheneka i synowie Wiesław i Jacek. Nadzór nad pracami remontowymi sprawował Stanisław Pąprowicz, a nadzór konserwatorski – Zdzisław Gil. Całością prac organizacyjnych i technicznych kierował Starszy Cechu Józef Cisowski.
Muzeum Rzemiosła w Krośnie zostało powołane Zarządzeniem Prezydenta Miasta Krosna 1 VII 1989 r. Zostało uroczyście otwarte i udostępnione zwiedzającym 17 III 1990 roku. Większość muzealiów prezentowanych na ekspozycji stałej to dary i przekazy rodzin rzemieślników. Gromadzeniem narzędzi, wyrobów i pamiątek zajął się jeszcze w trakcie remontu Tadeusz Bochenek. Wśród wielu darczyńców należy wymienić między innymi: Józefa Cisowskiego, Tadeusza i Józefa Bochenków, Józefa Młota Mroza, Franciszka Markiewicza, Włodzimierza i Stanisława Leników, Adama Habrata, Józefa Guzika, Jadwigę Romanowską, Stanisławę Kluz, Andrzeja Kołdera, Izbę Rzemieślniczą w Rzeszowie, Cech Rzemiosł Różnych w Krośnie oraz Urząd Miasta Krosna. Muzeum Rzemiosła w Krośnie jest samorządową instytucją kultury o charakterze naukowo – badawczym. Działalność placówki skupia się na gromadzeniu, zabezpieczaniu, udostępnianiu dóbr kultury w zakresie: historii rzemiosła i przemysłu oraz rzemiosł artystycznych terenów południowo-wschodniej Polski ze szczególnym uwzględnieniem Krosna i najbliższych okolic.
_____________
“The House with the Clock,” for decades the seat of the Museum of Crafts in Krosno at 19 Piłsudskiego Street, is a place that vividly illustrates not only the passage of time, but also the succession of eras and the history of the entire city and region.
Before this highly distinctive building in the Vienna Secession style was erected here at the beginning of the 20th century, a succession of various structures – first wooden, then brick – stood on the site, each equally important to the life of the city. They were situated on the slope of the Old Town Hill at this point, along the trade route by the Kraków Gate, which for centuries symbolized the development of craftsmanship, manufacturing, commerce, and the prosperity of the city known as parva Cracovia, or “Little Kraków.”
The present, spacious building, with extensive basement levels at the rear, acquired its form in 1906, when it became the property of the clockmaker Michał Jan Mięsowicz (1864–1938). The house is distinguished by its interesting architectural form and decorative details, modeled in plaster to resemble a pendulum and a clock casing surrounding the original tower clock face mounted on the building’s façade, made by Mięsowicz himself.
Permanently embedded in the landscape of Krosno, the “House with the Clock” was built for a master clockmaker, one of the most eminent citizens of the Free Royal City of Krosno, whose ambition was to make his name – and his city – famous far beyond the borders of Galicia. After returning from studies of tower clocks in Prague, Budapest, and Vienna, Michał Jan Mięsowicz founded a clockmaking workshop in Krosno in 1890; in 1901 he launched the First National Factory of Tower Clocks in Krosno, which in 1906 was moved to the “House with the Clock.” Until 1938, the year of Mięsowicz’s death, approximately 280 clock mechanisms were produced here.
The traditions of Krosno’s craftsmanship gave beginning to designate the building as a museum. The initiative to create a museum presenting the crafts of the historic Galician region came from the Guild Elder Józef Cisowski from Krosno and the Guild Under Elder Tadeusz Bochenek from Moderówka, who had already been collecting craft-related items. The founding of the Craft Museum was first considered by the Management of the Krosno Diverse Crafts Guild, who appointed an Organising Committee. In 1980 the Management of the Guild asked the Mayor of Krosno to hand over a building for the Craft Museum. Józef Cisowski presented the plan to establish the museum to the Town National Council in Krosno during its meeting on 28 December 1980. The decision to hand over the building was announced by the Mayor of Krosno, Zbigniew Piotrowski, in his letter dated 12th May 1981. After the residents moved out, the town authorities set out guidelines for the renovation and adaptation of the building. The architectural documentation was provided by Stanislaw Pąprowicz and the interior design by Ewa Cisowska. On 8 June 1981, the Public Committee for the Modernisation of the Building for the Museum of Crafts in Krosno, consisting of 27 people, was formed. Its chairman was Józef Cisowski, and his deputies were Tadeusz Bochenek and Jan Deptuch. The Krosno Diverse Crafts Guild completely renovated and adapted the building between 1984 and 1987 and provided the rooms with museum equipment connected to craftsmanship.
However, the Museum would not exist if it were not for the passion and work of people connected with the Krosno crafts. The funds collected not only came from donations of the Ministry of Culture and Art and the Rzeszów Chamber of Crafts, but mainly from voluntary contributions of craftsmen. The contribution of the craftsmen also consisted of voluntary work.
Masonry work: Kazimierz Zając, Stanisław Markowski, Stanisław Warchoł, Jan Rozenbeiger, Krzysztof Frydrch and Celestyn Wójcik.
Carpentry work: Józef Pelczar,
Roofing work: Jan Przybysz,
Joinery work: Józef Winiarski, Stanisław Pudło, Józef and Piotr Świątek, Jan Wasłowicz, Julian Konop, Jan Burda,
Carved entrance door and three internal doors – Jan Wasłowicz (as a carpentry master)
Fittings and fixtures: Zdzisław Kwiatkowski and Józef Leśniak,
Painting work: Tadeusz Gazda,
Glazing work – Jan and Józef Omachl,
Stonework: Bolesław Junko,
Decorative window bars: Antoni Paczosa,
Clock face: Tadeusz Bochenek and his sons Wiesław and Jacek.
The renovation work was supervised by Stanisław Pąprowicz, and the conservation work by Zdzisław Gil. All the organisational and technical work was managed by the Guild Elder Józef Cisowski.
The Craft Museum in Krosno was established by order of the Mayor of Krosno on 1 July 1989. It was officially opened and made accessible to visitors on 17 March 1990. Most of the exhibits on show at the permanent exhibition were donated by craftsmen’s families. The collection of tools, products and memorabilia was started by Tadeusz Bochenek while the renovation was still in progress.
Among many contributors, the following should be mentioned: Józef Cisowski, Tadeusz and Józef Bochenek, Józef Młot Mroz, Franciszek Markiewicz, Włodzimierz and Stanisław Lenik, Adam Habrat, Józef Guzik, Jadwiga Romanowska, Stanisława Kluz, Andrzej Kołder, the Rzeszów Chamber of Crafts, the Krosno Diverse Crafts Guild, and the Krosno Town Council.
The Museum of Crafts in Krosno is a self-government cultural institution of a research and scholarly character. Its activities focus on collecting, protecting and making cultural heritage accessible in the field of: the history of crafts and industry as well as artistic crafts of south-eastern Poland with a particular emphasis on Krosno and its nearest neighbourhood.
________________________
Tłumaczenie zrealizowano we współpracy z Karpacką Państwową Uczelnią w Krośnie